Word Van Gogh met roman Place Lamartine

Jeroen Blokhuis Place Lamartine Nederlandse romanJe bevindt je al in het hoofd van de Nederlandse schilder Vincent Van Gogh bij het lezen van de eerste zinnen in Place Lamartine van Jeroen Blokhuis. Van Gogh ziet zichzelf als buitenstaander die bij geen enkele groep past of kan worden ingedeeld. Wanhopig zoekt hij contact, hij staart naar de mensen, volgt ze, in de hoop dat ze hem zullen aanspreken en toelaten tot hun groep. Alleen voelt hij zich en onbegrepen. Hij denkt te weten wat de mensen van hem denken en gaat daarnaar handelen.

 

Achter het talent schuilt de wanhoop

Vincent van Gogh kijkt naar een landschap en ziet kleuren en vormen, hij ontmoet mensen en raakt meteen geïntrigeerd door hun bewegingen, hun acties. Hij schildert zijn beste stukken in het zinnenprikkelende Arles in Zuid-Frankrijk waar hij tussen augustus 1888 en december 1889 woont. Het ontbreekt Van Gogh niet aan talent noch aan inspiratie. Het enige wat hij mist is zelfvertrouwen. Jeroen Blokhuis laat je in Place Lamartine meemaken hoe het is om Vincent van Gogh te zien. De verteller is Van Gogh zelf, maar in dit geval vertelt hij weinig. Hij laat zien, neemt je mee naar zijn lievelingsplekken en onderweg ontmoet je mensen, allerlei soorten mensen. Al snel voel je je compleet verloren. De mensen zijn tegen hem, zijn tegen jou en de donkere gedachten die hij niet uitspreekt, maar in zijn hoofd blijven rondspoken komen tot uitdrukking in zijn schilderijen.

Verwachtingen over Gauguin  

De wereld die hij creëert, is donker, onheilspellend en beklemmend. Als zijn vriend Gauguin op bezoek komt, is er een sprankje hoop, een straaltje zonlicht. Van Gogh heeft bepaalde verwachtingen. Maar de schilder Gauguin kan onmogelijk aan deze verwachtingen voldoen en de luchtbel waar Van Gogh tijdelijk in leeft spat vol geweld uit elkaar en Van Gogh blijft wanhopig en radeloos achter.

Het is fantasie. Het atelier is fantasie geweest, ik heber alleen maar over lopen fantaseren, maar nu is het werkelijkheid aan het worden. Nu is het dit geworden. Toen ik hier aankwam en Arles in de zon zag  en mijn ogen moest toeknijpen, toen dacht ik ook: nu is het begonnen. Zo liep ik rond, ik zag overal knoppen en scheuten, de teerste en de kleurigste bloesem – andere bloesem en andere kleuren dan vroeger. En mensen die eenvoudig groetten als ik ze passeerde. De huizen, niet mooi, maar vriendelijk. Kinderen die alleen nieuwsgierig waren. Ik liep door de straten met mijn tas op mijn rug en ik had de sensatie dat ik door het stevige gevoel van het aangestampte zand onder mijn voeten, en de uitdrukkingen van de mensen, en de simpele deur van het pension die openging, dat ik door dat alles werd opgenomen in de orde van Arles. Van het Zuiden. 

Nu is het dit geworden. Gauguin wil dit helemaal niet.

(Jeroen Blokhuis, Place Lamartine,Holland Park Press: 2015, p. 43-44)

Waanzinnige acties

Hij neemt zijn toevlucht tot de alcohol en verliest de controle over zichzelf. Hij begint buren te treiteren, mensen aan te vallen. Het gaat van kwaad tot erger, tot het moment dat hij een mes pakt en zijn oor afsnijdt. Daarna volgt een grillige periode, die hij als in een waan beleeft. Hij wordt opgenomen, wordt langzamerhand weer zichzelf, keert terug naar Arles om zijn leven weer op te pakken, maar zijn waanbeelden laten hem niet met rust en Van Gogh belandt wederom in een inrichting.

Zinnen als verftoetsen op een schilderij

Place Lamartine brengt je naar het Zuid-Franse plaatsje Arles, waar je door de ogen van Van Gogh het leven in het dorp beleeft. Je kent niet alleen alle bewoners bij naam, je weet precies hoe zij eruit zien, wat ze doen en hoe ze reageren. Het kan zijn dat hun reacties overdreven zijn, omdat je alles meemaakt vanuit het onzekere en onbetrouwbare perspectief van een geesteszieke schilder. De radeloosheid en woede die voortkomt uit de negatieve spiraal waarin Van Gogh zich op dit punt in zijn leven bevindt, zijn prachtig vertaald in zinnen vol actie. Er is geen moment van rust. Iedere beweging gaat naadloos over in een volgende. Als korte verftoetsen op een schilderij. Een roman die je intens beleeft, die je in verwarring brengt en je de realiteit doet vergeten.

In het najaar van 2016 verschijnt er een Engelse vertaling van Jeroen Blokhuis’ Place Lamartine bij Holland Park Press London